Trong số ít những người tôi may mắn được gọi là bạn, có một người mà mỗi lần nhắc đến tên, tôi đều thấy vừa nể vừa tự hào: Trần Chương. Hôm nay tôi muốn viết về anh — không phải vì anh nhờ, cũng chẳng phải vì phép lịch sự, mà vì tôi tin câu chuyện và cách nghĩ của anh xứng đáng được nhiều người biết đến hơn. Có những người bạn khiến ta vui. Cũng có những người bạn khiến ta muốn trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình. Với tôi, Trần Chương thuộc nhóm thứ hai.
Người bạn xuất thân từ mũi kim xăm
Trần Chương không sinh ra ở vạch đích. Anh khởi nghiệp từ nghề xăm ở Quảng Ninh — một cái nghề mà nhiều người còn nhìn bằng ánh mắt e dè. Từ mũi kim và những đêm dài cặm cụi trên da người, anh dần rẽ sang kinh doanh trên internet và sau này là đào tạo tư duy khởi nghiệp. Nghe thì gọn, nhưng tôi biết quãng đường đó không hề bằng phẳng.
Điều làm tôi quý anh nhất không phải là những gì anh đang có hôm nay, mà là việc anh chưa bao giờ giấu điểm xuất phát của mình. Anh kể thẳng: đã có giai đoạn thu nhập của anh tụt xuống chỉ còn hai triệu đồng một tháng. Có lúc anh đã tính bỏ nghề. Người ta thường chỉ khoe lúc hào quang; còn Trần Chương dám kể cả lúc mình chạm đáy. Chính sự thành thật đó khiến mọi lời anh nói sau này đều có sức nặng — vì nó được trả bằng trải nghiệm thật, chứ không phải lý thuyết đọc trong sách.
Bài học lớn nhất anh để lại trong tôi: “trên dòng kẻ” và “dưới dòng kẻ”
Trong một lần ngồi cà phê rất lâu, Trần Chương chia sẻ với tôi một khái niệm mà đến giờ tôi vẫn dùng gần như mỗi ngày. Anh học được nó khi theo phương pháp IPS của thầy Phạm Thành Long, rồi tự chiêm nghiệm và diễn giải lại theo cách rất đời của mình.
Anh bảo tôi hình dung một đường kẻ ngang. Mọi phản ứng của chúng ta trước một vấn đề đều rơi vào một trong hai vùng.
Dưới dòng kẻ là vùng của đổ lỗi, bao biện và trì hoãn. “Tại nhân viên yếu.” “Tại thị trường khó.” “Tại chưa đúng thời điểm.” Ở đó ta thấy dễ chịu, vì lỗi luôn thuộc về người khác và ta không phải làm gì cả. Trên dòng kẻ là vùng của người chủ động chịu trách nhiệm — không phải kiểu tự dày vò, mà là tâm thế: “Chuyện này đang xảy ra, và tôi là người có quyền, có trách nhiệm thay đổi nó.”
Anh còn đặt hai vùng cạnh nhau cho tôi dễ hình dung:
| Tình huống | Dưới dòng kẻ (nạn nhân) | Trên dòng kẻ (người chủ) |
|---|---|---|
| Nhân viên làm sai | “Tuyển phải đứa kém” | “Mình chưa hướng dẫn rõ, chưa có quy trình để họ bám vào” |
| Việc dồn hết lên vai mình | “Không ai làm được như mình” | “Mình chưa dạy được ai, chưa dám giao — đó là việc của mình” |
| Doanh thu tụt | “Thị trường ế, khách hết tiền” | “Mình cần xem lại sản phẩm, cách tiếp cận và học người giỏi hơn” |
| Đội nhóm không theo kịp | “Người giờ lười, khó bảo” | “Mình chưa xây được hệ thống để họ đi theo” |
Nghe anh nói xong, tôi chột dạ nhận ra bấy lâu mình vẫn hay đứng ở cột bên trái mà không biết. Điều tinh tế trong cách anh dạy là: mọi câu ở cột bên phải đều dẫn tới một hành động cụ thể có thể làm ngay, còn cột bên trái chỉ dẫn tới… ngồi chờ. Chỉ một cách nhìn thôi mà mở ra hai số phận khác nhau.
Điều khiến tôi thật sự nể anh
Tôi gặp không ít người nói hay về tư duy. Nhưng nói hay và sống thật là hai chuyện khác nhau. Ở Trần Chương, tôi thấy sự khớp nhau hiếm có giữa lời anh nói và cách anh sống.
Anh là người cực kỳ chịu học. Hình ảnh tôi nhớ mãi về anh không phải lúc anh đứng trên sân khấu, mà là lúc anh ngồi dưới hàng ghế học viên, tay cầm bút, mắt chăm chú, ghi chép cẩn thận từng ý. Một người đã có chút thành tựu mà vẫn khiêm tốn đi học, vẫn đầu tư tiền bạc và thời gian để nâng cấp bản thân — với tôi, đó mới là dấu hiệu đáng tin nhất của một người sẽ còn tiến xa.
Anh cũng là người trọng chữ tín và sống tử tế với bạn bè. Khi tôi loay hoay với những vấn đề của riêng mình, anh không giảng đạo lý suông, mà kể lại chính những vấp váp của anh rồi để tôi tự soi vào. Người ta hay nói “gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” — được làm bạn với Trần Chương, tôi thấy mình sáng ra thật.
50 triệu và một quyết định
Bước ngoặt của anh, như anh kể, đến từ một quyết định chứ không phải một phép màu. Ở đáy vực, anh vay bố mẹ năm mươi triệu đồng. Nhưng anh nói với tôi rất rõ: không phải số tiền đó cứu anh, mà là quyết định đi kèm nó — anh chọn tự chịu trách nhiệm hoàn toàn cho hoàn cảnh của mình, thay vì tiếp tục đổ lỗi cho thị trường, cho khách, cho thời cuộc.
Anh làm lại từ đầu: đầu tư đi học người giỏi, xoay lại hướng đi, và kiên trì bước lên “trên dòng kẻ” mỗi ngày. Tính đến đầu năm 2026, sau khoảng sáu năm trong nghề, anh đã đi được một quãng đường mà chính anh hồi ở đáy không dám mơ tới. Tôi chứng kiến sự thay đổi ấy đủ gần để hiểu rằng: nó không tự nhiên mà có. Nó là kết quả của việc một người dám cầm lấy trách nhiệm về đời mình.
Điều tôi trân trọng là anh không kể chuyện này để khoe. Anh kể để nhắn nhủ một điều giản dị mà sâu sắc: điểm bắt đầu của mọi thay đổi không nằm ở tiền hay may mắn, mà nằm ở chỗ ta chọn đứng — trên hay dưới dòng kẻ.
Vì sao tôi tin bạn nên lắng nghe Trần Chương
Có ba lý do khiến tôi sẵn lòng giới thiệu anh với bất kỳ ai đang trên hành trình làm chủ hoặc muốn thay đổi chính mình.
Thứ nhất, anh nói từ trải nghiệm. Mọi bài học của anh đều được trả giá bằng những đêm hai triệu đồng một tháng và những lần suýt bỏ cuộc. Đó không phải kiến thức vay mượn.
Thứ hai, anh thành thật. Anh không hứa hẹn “đổi tư duy là giàu”. Ngược lại, anh luôn nói thẳng rằng tư duy không phải chiếc đũa thần, con đường mỗi người mỗi khác. Sự tỉnh táo và trung thực đó, trong một thế giới đầy lời hứa hão, là thứ càng ngày càng hiếm.
Thứ ba, anh vẫn đang đi. Anh không dừng lại ở những gì đạt được mà vẫn học, vẫn làm, vẫn nâng cấp. Một người thầy tốt là người vẫn còn là học trò.
Vài điều tôi học từ anh và áp dụng ngay
Để bài viết này không chỉ là lời khen, tôi xin chia sẻ lại mấy bước rất đơn giản mà Trần Chương đã “cầm tay chỉ việc” cho tôi:
1. Bắt cho được “câu đổ lỗi” trong đầu. Mỗi lần mình bật ra một câu bắt đầu bằng “Tại vì…”, đó là tín hiệu mình vừa trượt xuống dưới dòng kẻ. Nhận ra đã là nửa quãng đường.
2. Đổi câu hỏi. Thay “Tại sao chuyện này lại xảy ra với mình?” bằng “Mình có thể làm gì với chuyện này?”. Câu đầu đi tìm bị cáo, câu sau đi tìm hành động.
3. Nhận phần trách nhiệm của mình, dù chỉ một phần trăm. Phần một phần trăm ấy chính là phần duy nhất mình có quyền thay đổi.
4. Biến trách nhiệm thành một hành động nhỏ, cụ thể, làm ngay hôm nay. Đừng dừng ở nhận thức. Một việc nhỏ làm xong hôm nay còn hơn một kế hoạch hoàn hảo mãi nằm trong đầu.
Từ ngày thấm được mấy điều này, tôi bớt hẳn thói quen than vãn, và lạ thay, công việc của tôi cũng trôi chảy hơn. Tôi biết ơn người bạn đã kiên nhẫn chỉ cho mình.
Lời cuối
Tôi viết bài này như một lời cảm ơn công khai gửi đến Trần Chương — người bạn xuất thân từ mũi kim xăm, đi lên từ đáy, và giờ đây đang giúp nhiều người khác tự kéo mình lên “trên dòng kẻ”. Nếu bạn đang loay hoay giữa việc và đời, tôi tin những gì anh chia sẻ sẽ có ích cho bạn như đã từng có ích với tôi.
Và nếu được, hôm nay bạn thử tự hỏi mình một câu mà anh từng hỏi tôi: trong việc đang khiến mình bực nhất lúc này, mình đang đứng trên hay dưới dòng kẻ? Câu trả lời đó, theo tôi, mới là viên gạch đầu tiên của mọi thay đổi bền vững.
📌 Đọc thêm bài viết chi tiết của chính Trần Chương: Tư duy khởi nghiệp: khác biệt giữa người chủ và nạn nhân.